Heelheid in je organisatie

heelheid

Organisaties die klaar zijn voor de toekomst kenmerken zich vaak door 3 elementen: ze hebben een evolutionair doel, er wordt serieus werk gemaakt van heelheid op de werkplek en ze hebben een vorm van zelfsturing. De zomerweken onderzoek ik deze drie aspecten nader met vooral ook de focus op wat je zélf kan doen om hier mee aan de slag te gaan. Vorige keer alles over een evolutionair doel voor je organisatie, deze keer heelheid.

1. Wat is heelheid in vredesnaam?

Heelheid is nog het beste te definiëren als “de hele mens”. In veel organisaties is het de bedoeling dat je een bepaald, beperkter deel van jezelf laat zien. De professional, de rationele, degene in de nette kleren. Dat heeft een bepaald effect.

Heelheid: maskers af

In mei 2016 gingen we met ons gezin op vakantie naar de VS. De douanebeambte leek wel een robot. “Step forward ma’am! Your finger prints please ma’am!” Er was geen persoonlijke interactie mogelijk. Totdat mijn dochter teleurgesteld uitriep dat zij ook haar vingerafdrukken wilde laten opnemen. Toen moest de beambte even lachen en legde hij haar uit dat ze daar nog te jong voor was. Zijn masker brak en de mens kwam er doorheen.

In de meeste organisaties waar wij werken is het niet zo extreem als in dit voorbeeld. Maar in mildere mate gebeurt het wel, dat we een masker opzetten als we ons kantoor binnen lopen. Of dat we een deel van onszelf aan de kapstok ophangen en pas weer meenemen als we naar huis gaan. En dan kan het gebeuren dat je vanuit je beperkte zakelijke perspectief beslissingen neemt die je als hele mens nooit zou nemen. Dan komt de integriteit snel in het geding. Denk bijvoorbeeld aan het leveren van “opgeknapt” bedorven vlees. Of de beslissingen die in de financiële sector zijn genomen en die tot zoveel schandalen hebben geleid in de financiële crisis.

Heelheid wil dus zeggen: de hele mens mag er zijn op de werkplek. Je hoeft niet bepaalde eigenschappen van jezelf weg te laten omdat die niet geschikt zouden zijn voor op het werk. Je mag je laten raken, je mag twijfelen, je mag je intuïtie inzetten in je besluitvorming. Kortom, er is een grotere kwetsbaarheid mogelijk.

Heelheid: voorbij het ego

Maar heelheid betekent ook nog wat anders. Het betekent namelijk ook: jezelf zijn voorbíj je ego. Dat wil zeggen dat je bereid en in staat bent om te handelen voorbij je eigen belang, in het belang van het grotere geheel van de organisatie. Uit je slachtofferpositie stappen en zelf in actie komen als je ergens last van hebt.

Dit is de kern van holacracy: organisaties worden bestuurd op basis van de spanningen die mensen voelen. Als je dus het idee hebt dat er ergens iets beter kan, hoef je niet gefrustreerd rond te lopen totdat iemand anders het voor je oplost. Nee, je neemt zelf je verantwoordelijkheid en komt met een voorstel hoe het volgens jou anders zou kunnen. Vanuit de aanname dat iedereen een gezond, volwassen mens is die hiertoe in staat is. Je wordt dus in je hele heelheid aangesproken.

2. Waarom is heelheid nu relevanter dan ooit?

Maar waarom is heelheid nu opeens zo’n issue? Dat heeft te maken met twee aspecten. Ten eerste ervaren steeds meer mensen de negatieve gevolgen van het níet heel zijn op het werk. Otto Scharmer noemt dit de kloof tussen het zelf en het Zelf: mensen ervaren een onderscheid tussen wie ze kunnen zijn op hun werk en wie ze eigenlijk willen zijn in hun leven. Dit leidt tot hoge percentages van burn out en tot lage percentages van betrokkenheid op het werk.

Hoe denk je dat die Amerikaanse douanebeambte zich voelt na een werkdag waarin hij geen écht contact mag maken met de mensen die hij te woord staat? Dat is toch geestdodend? Het kan niet gezond zijn om 40 uur per week te doen alsof je een machine bent.

Door meer heelheid te creëren op de werkplek komen mensen beter tot hun recht, wat leidt tot hogere betrokkenheid en lager ziekteverzuim en overspannenheid. (Zie hiervoor bijvoorbeeld het onderzoek Beyond Money – Toward an Economy of Well-Being, maar ook dit artikel over het well being programma bij de ING .)

Heelheid voor meer creativiteit

Ten tweede leven we in een wereld die vraagt om maximale creativiteit en verbeeldingskracht bij mensen, om adequaat te kunnen reageren op de veranderingen in de omgeving. De wereld verandert momenteel zó exponentieel dat het niet meer voldoende is om te komen met oplossingen die  Het Verleden 2.0 zijn. Je hebt creatieve geesten nodig die De Toekomst 0.8 kunnen bedenken. De Mavericks uit het filmpje van Steve Jobs zijn niet de mensen die hun creatieve deel uitzetten als ze op kantoor komen…

Door heelheid te stimuleren in je organisatie creëer je dus de mogelijkheid om meer potentie van de medewerkers te benutten.

3. Hoe creëer ik meer heelheid in mijn organisatie?

Begin eens met deze oefening:

Vraag jezelf af: welk aspect van mijzelf laat ik thuis als ik naar mijn werk ga? Wat mogen ze op mijn werk niet van mij zien?

…………

Wat zou er gebeuren als ik dit wel zou laten zien op mijn werk? Wat krijgen mijn collega’s dan wel van me dat ze nu niet van me krijgen?

…………..

Wat heb ik nodig om dit aspect voortaan wel mee te nemen naar mijn werk?

…………

Een simpele oefening, maar met verrassende uitkomsten. Een klant van mij gaf ooit als antwoord: “Twijfelen. Mijn medewerkers mogen niet zien dat ik soms twijfel.” Toevallig kwam de training waar ze dit antwoord gaf, niet goed uit in de tijd. Ze had haar team deelgenoot gemaakt van haar twijfel of ze wel of niet moest gaan. Dit had twee effecten. Ten eerste was haar besluit om wél te gaan een gedeeld besluit van haar team. Ten tweede gaf ze haar team als het ware toestemming het ook niet altijd zeker te weten. Dat is natuurlijk een veel realistischer uitgangspunt dat het idee dat je het altijd zeker moet weten. Nu was twijfel, en daarbij de support van anderen inroepen, opeens een nieuwe mogelijke gemoedstoestand in haar team. Met heel positieve gevolgen.

Meer weten over heelheid?

Meer ideeën om heelheid te vergroten kun je vinden in mijn ebook Practices voor Teal Organiseren.

Of lees één van mijn oudere blogs:

Heelheid creëren op 10 manieren

Teal organiseren: heelheid

Teal Practices: Schaduwwerk

Jij aan de slag met heelheid

Ik ben benieuwd naar jouw ideeën om meer heelheid te creëren. Ik vind het leuk als je hieronder je gedachten achterlaat.

In Real Life doorpraten? Dat kan ook!

Op 3 oktober 2017 geef ik weer de Masterclass Integrale Zelfsturing. Hierbij gaat het ook over heelheid. Hier kun je je kaartje reserveren. Als je dat voor 1 augustus doet krijg je 20% Early Bird korting!

Eind oktober start de Leergang Integrale Zelfsturing. In deze Leergang ga je een jaar aan de slag met een project in je eigen organisatie. Meer informatie vind je hier. Tot 1 september profiteer je van een leuke zomerkorting.

Een evolutionair doel voor je organisatie: alles wat je moet weten!

evolutionair doel

Organisaties die klaar zijn voor de toekomst kenmerken zich door 3 elementen: ze hebben een evolutionair doel, er wordt serieus werk gemaakt van heelheid op de werkplek en ze hebben een vorm van zelfsturing. De komende weken zal ik deze drie aspecten nader onderzoeken en proberen ze zo concreet mogelijk te maken.

In de herfst start weer de Leergang Integrale Zelfsturing waarbij je aan de slag kunt met alle aspecten van teal organiseren. Klik hier voor meer informatie.

1. Wat is een evolutionair doel?

De term evolutionair doel (evolutionary purpose) komt uit het boek Reinventing Organizations van Frederic Laloux. Het wordt ook wel beschreven als de roeping van de organisatie. Het geeft als het ware woorden aan de reden waarom de organisatie bestaat.

It’s Not What You Sell, It’s What You Stand For – the Purpose Institute

Een evolutionair doel is geen statisch doel. Het wordt vastgesteld door te luisteren naar wat zich aandient, door sensitief te zijn voor de omgeving. Het vraagt in zekere zin een ontvankelijke houding en niet een bepalende houding. Zoals Otto Scharmer dat noemt: listening to the emerging future.

Voor veel traditionele organisaties staan vooral doelen voorop als marktaandeel, of aandeelhouderswaarde. Maar heb je je organisatie opgericht om zoveel mogelijk aandeelhouderswaarde te creëren? Of is die aandeelhouderswaarde het gevolg van dat je je roeping zo goed mogelijk vervult?

Alle organisaties die teal georganiseerd zijn hebben een helder evolutionair doel. Kijk bijvoorbeeld naar Buurtzorg of naar culinaire dienstverlener Hutten:

 

Zoals je Jos de Blok al hoort vertellen kan een evolutionair doel verder gaan dan je eigen organisatie. Als je écht gelooft in je evolutionair doel is het niet meer belangrijk of je het zelf vervult of dat anderen dat ook doen. Of eigenlijk: je hebt nog liever dat anderen het ook vervullen omdat het voor jou het belangrijkste is dat je evolutionair doel vervult wordt. En als anderen je daarbij helpen, des te beter. Dat betekent ook dat je er geen problemen mee hebt om je kennis te delen met concurrenten. Mooie voorbeelden hiervan zijn Buurtzorg, die ook andere thuiszorgorganisaties helpt met het veranderen van de thuiszorg, of outdoorbedrijf Patagonia dat een milieuvriendelijk materiaal voor wetsuits ontwikkelde en dat aan de concurrentie ter beschikking stelde. Het vond het beschermen van het milieu namelijk het belangrijkst (het was de reden waarom het bedrijf ooit opgericht was).

2. Wat is functie van een evolutionair doel?

Een evolutionair doel is het startpunt voor je organisatie. John Mackey en Raj Sisodia beschrijven  het heel helder in Conscious Capitalism: purpose gaat over het verschil dat je in de wereld wilt maken, de missie in de strategie die je volgt om de purpose te realiseren en de visie is het plaatje dat je voor ogen hebt over hoe de wereld er uit ziet als je je purpose hebt gerealiseerd.

Dat is meer het motiverende aspect van een evolutionair doel. Maar een evolutionair doel heeft ook nog een andere, meer praktische functie. Het is de basis van je besluitvorming. Bij elke beslissing die genomen moet worden, is de vraag: welke keuze maak je vanuit het evolutionair doel? Zeker in organisaties die werken met zelfsturing is dit, samen met de waarden, het kader waarbinnen mensen autonoom beslissingen kunnen nemen. Maar ook voor bedrijven die nog hiërarchisch bestuurd worden zou het evolutionair doel het belangrijkste criterium in de besluitvorming moeten zijn.

De meesten van ons worden in verleiding gebracht door macht, geld en roem. Wanneer het onze missie is anderen te dienen, denken we niet zoveel over onszelf na. Het kanaliseren van onze energie in de richting van nastrevenswaardige doelen is oneindig efficiënter bij het reguleren van gedrag dan het opleggen van draconische complianceprogramma’s. – Dennis Bakke”

3. Waarom is evolutionair doel nu opeens hot?

De laatste tijd wordt er steeds meer gesproken over purpose. Hoe komt dat nou?

Hier zijn meerdere redenen voor aan te wijzen. In de eerste plaats wordt het voor mensen steeds belangrijker om te werken voor een organisatie die bijdraagt aan iets dat ze belangrijk vinden. Steeds meer mensen ervaren een kloof tussen waar het ze werkelijk om gaat en dat waar ze in hun werk mee bezig zijn. Vooral voor de jonge generatie is dat een reden om niet meer bij organisaties te willen werken. Maar ook voor oudere mensen geldt dat ze steeds meer last krijgen van het gebrek aan zingeving in hun werk. Uit een onderzoek van Deloitte bleek dat in organisaties met een sterke purpose 73% van de medewerkers betrokken was, tegenover 23% in organisaties zonder purpose. Dus voor het behouden van (goede) mensen is een purpose van groot belang.

Daarnaast blijken ook klanten een evolutionair doel steeds belangrijker te vinden bij de keuze voor een bedrijf om zaken mee te doen. Uit diverse onderzoeken blijkt dat bedrijven met een helder evolutionair doel financieel en wat betreft NPS beter scoren dan bedrijven die geen purpose hebben. Lees hier meer over in deze Slideshare.

4. Hoe bepaal ik mijn evolutionair doel?

De volgende vraag is natuurlijk: hoe weet ik dan wat het evolutionair doel van mijn organisatie is? (En, mocht je niet in de positie zitten dat je het evolutionair doel van je organisatie kunt bepalen, je kunt altijd wel het evolutionair doel van je afdeling of team bepalen of dat van jouw werk in die organisatie!)

Er zijn verschillende manieren waarop je het evolutionair doel kunt bepalen. De vraag is overigens of bepalen het goede woord is. Want het vergt luisteren naar wat zich aandient, ontvankelijk zijn. Dus misschien is het wel beter om te spreken van het “ontvangen” van je evolutionair doel dan van het “bepalen” van je evolutionair doel.

In Conscious Capitalism worden 4 categorieën van evolutionair doelen benoemd:

  1. Het Goede: Service aan anderen – het verbeteren van gezondheid, onderwijs, communicatie, de kwaliteit van leven
  2. Het Ware: Ontdekken en verder brengen van menselijke kennis
  3. Het Mooie: Het creëren van schoonheid
  4. Het Heroïsche: De moed om t doen wat goed is om de wereld te veranderen en verbeteren

Dit zijn categorieën die je aan het denken kunnen zetten: waar draagt jouw organisatie/team/werk aan bij?

Andere vragen die essentieel zijn, zijn:

  • Waarom bestaat deze organisatie?
  • Met welk doel is deze organisatie ooit opgericht?
  • Wat zou de wereld missen als deze organisatie niet meer zou bestaan?
  • Waarom geef ik mijn creatieve energie aan deze organisatie?
  • Wat maakt het voor mij de moeite waard om elke ochtend op te staan en hier te werken?

Eerlijk zijn over deze vragen kan een indruk geven van het bestaansrecht, het evolutionair doel van je organisatie.

Met het vaststellen van een evolutionair doel begint het natuurlijk pas. Het belangrijkste is dat het evolutionair doel levend blijft, dat iedereen wéét waarvoor jullie het doen.

Een belangrijke manier om het levend te houden is door er veel over te praten. In sommige organisaties wordt elk overleg gestart met het voorlezen van het evolutionair doel. Zo heeft iedereen het doel weer in duidelijk voor ogen.

Bij het nemen van besluiten dient het doel elke keer expliciet gebruikt te worden als criterium en kan na afloop benoemd worden hoe het besluit bijdraagt aan het doel.

In oktober start mijn Leergang Integrale Zelfsturing weer. Daarin ga je met een concreet project aan de slag om je organisatie verder te brengen. Wil je eerst meer Adelante Coaching & Advies ervaren? Kom dan op 3 oktober naar de Masterclass Integrale Zelfsturing.

Verder lezen

Meer lezen over evolutionair doel?

Aanraders zijn:

De slideshare Why Purpose Matters

 

Reinventing OrganizationsConscious CapitalismLeiden vanuit de Toekomst

 

 

 

 

 

 

Ik schreef er ook eerder over in deze blogs:

Geen organisatie zonder evolutionair doel

Huttens evolutionair doel: van betekenis zijn

Evolutionaire ontwikkeling in 4 stappen

Practices voor Teal Organiseren

 

Of download mijn gratis ebook Practices for Teal Organiseren